DE OUDELANDSEPOLDER

De 1 meter hoge cades van de polders gaven nauwelijks bescherming tegen overstroming. Er werd in 1112 een dijk van 2,50m hoog om de polders heen gelegd. De aarde voor de dijken werd van het vasteland gehaald en in manden of op draagberries vervoerd: een man voor, een man achter.

In 1553 is de Oudelandse polder opgemeten door Francois van der Poorte.
Gebaseerd op de ommelopers van Cadzand en de kaart uit 1660 van Hattinga zijn op onderstaande luchtfoto de oorspronkelijke percelen ingetekend. In de ommelopers van Cadzand worden deze aangeduid met ‘BEGIN’.


1. Carlinspolder
2. Meulenpolder
3. Garspolder
4. Keuvelaarspolder
5. Goedhalspolder
6. Hofstedepolder
7. Inzetepolder
8. Moyaertspolder (deze zal verdwijnen door de aanleg van Retranchement)
9. Evenpolder/Hevenpolder
10. Grote Tarwepolder
11. Gerstepolder
12. Kwadenpolder
13. Zettepolder
14. Heinshoek
15. Zaeldinspolder
16. Colinshoek
17. Kermershoek
18. De hoek “daer Cornelis f. Andr. Anths. Te Wuenen plach”
19. naamloos
20. Scarpolre/Schaere/ De Schaar
21. Kleine Tarwepolder
22. Herenpolder
23. Crullinpolder
24. Oost van het Kerkhof
25. en 26. Cadzand
27. Kercpolre
28. West van het Kerkhof/Roffoelkin/ De Slikhoek (“ende es 't beloop daer Buerchgravensteen ofte wal in ligghet”)
  29. Het Noordland/Nortpolrikin
30. 't Noordland, Gezegd Den Val/“infra dyc supra Valium”.
31. Strinck
32. Noordland den Wal
33. naamloos (misschien lag hier het in 1189/90 genoemde Oudenwerve)
34. Dierkinspolder (deze polder lag ten W van “de groote bracke”; verschillende percelen grensden “an eenen grooten wael”)
35. Wester Middelzand (In het N lagen de percelen “an 't ghebroken landt”)
36. Oude Voszand (In het N lagen de percelen “an 't ghebroken landt”)
37. de Haeck
38. ’’t Vinckenest/Vinxnest
39. polre Mollins- Mollinspolder (in deze polder stond de Westmolen)
40. Moenspolre (in het ZW bevond zich “een groote wael”)
41. Nieuwe Vosland
42. Quellepolder
43. Plaetspolder (in het NO “ ’t ghebroken landt”; andere percelen lagen “an’t vervloghen landt in de dunen”)
44. Busschaerspolder (Deze lag aan de “groote bracke ofte guele”; in het N bevond zich “ ’t ghebroken landt”.)

Met de Allerheiligenvloed op 1 november 1570 lopen een groot aantal polders in.

HOFSTEDEN
(de nummering wordt gebruikt in ‘De Hofsteden van Cadzand’, uit 1977 door drs. H. van de Vijver, een heruitgave met uitbreiding van het gelijknamige boek uit 1928 van dr. J. de Hullu)
1. hofstede van Johan Ketels
2. hofstede De Elzenhof
3. Berghofstede
4. hofstede van Rochus Rochussen
5. hofstede van Isaac Dosselaar
6. hofstede Het Schuttershof
7. hofstede van Abraham Brevet
8. hofstede van Johannes Verstrate
9. hofstede van De Vos Gerardszoon
10. hofstede van Abraham Brevet jr.
11. hofstede van Jacob de Witte
12. hofstede van Jacob Morel
13. hofstede van Abraham du Pré
14. hofstede van Pieter Contant
15. hofstede van Pieter de Bruijne
16. hofstede van Bartholomeus Bijn
 
Hofsteden van Retranchement:
R1. hofstede van Johan Engels
R2. hofstede van Pieter Taillie
R3. hofstede van Hendrik Weijkman
R4. hofstede van Francois Baas
R5 hofstede van Pieternella Wouters
R6. hofstede van Pieter Vercouteren
R7. hofstede van Philip Mattheeusen
R8. hofstede van Gillis de Visser
R9. hofstede van Jannes Goossen
R10. hofstede van Pieter Tellier
R11. hofstede van Cappon
R12. hofstede van Jacob Sohier
R13. hofstede van Willem Dekker
R14. hofstede van Willem van Hoorn
R17. hofstede van Isaac Verbrugge
R18. hofstede van Abraham de Ridder




Het Kievittegat wordt voor het eerst aangegeven op een kaart uit 1547.
De Noorddijk is doorgebroken tijdens de stormvloed van Sint Felix quade Saterdach (5,6 en 7 november 1530).
Na de Allerheiligenvloed van 1532 is tijdelijk een dijk rond het Kievittegat aangelegd.

Het Kievittegat is waarschijnlijk dezelfde als “den Val”, “den Wael” oftewel “Valium” die de positie van de polders 30, 32 en 34 aangeeft.
Vanaf 1650 geven betrouwbare kaarten steeds duidelijker een duinlandschap aan op de plek van het Kievittegat.






Foto: detail van de kaart van Peter Kaerius uit 1605. Het eiland van Cadzand vanuit het noorden gezien.
Van links naar rechts staan aangegeven het Zwarte Gat, de Pesse Schorre, het Kievittegat en het Zwin.





Buurtschappen die vanaf 1100 genoemd worden zijn:
-Cadzand, midden op het eiland, begin 1200 ontstaan bij de bouw van de kerk.
-Terhofstede, zuid-west op het eiland, al in 1200 vermeld op de goederenlijst van abdij St. Baafs.
-Oostvliet, in de Tienhonderdpolder, op de plaats van hofstede De Hoogte. In 1414 vermeld vanwege afsluiting van het Zwarte Gat.
-Zuidzande, zuidelijk op het eiland, voor het eerst vermeld in een charter van 18 sept. 1290 van de St. Baafs abdij en in de 14e eeuw door bedijkingen aan het eiland van Cadzand gekoppeld.
-Oudenwerve, genoemd in 1190 lag mogelijk op de terp in de Busschaerspolder (44), later hofstede (1).
-In de noordhoek van 't Noordland (30) lag “Onser Vrouwen walleken met een huusekin daer up staende”. Hier heeft mogelijk tot circa 1150 een kapel/ kerkje gestaan op een kunstmatige verhoging (boven de latere Berghofstede).
-Stockelynckcruce, wordt genoemd in een goederenregister uit 1431 van Victor van Vlaanderen en in de leenregisters uit 1435/1468 van de Burg van Brugge: “een strook buitendijks land strekte zich uit van Blootersgate (Tienhonderdpolder) noordwestwaerd omme tote Stockelinscruce” d.w.z. tot voorbij de Tienhonderdpolder. Stockelin is een nog bestaande familienaam en cruce/cruse is een drinkput voor het vee. De huizen hebben in de huidige Vlamingpolder gestaan. Op de drinkput staan nu de flats van Duinhof-Oost.

Bron:
Kaart van de landen onder de Watering van Cadzand, D. Hattinga, 1660
Zeeuws Genootschap der Wetenschappen, deel 1, 1839.
Historische Geografie van Westelijk Zeeuws-Vlaanderen, deel II, Gottschalk, M.K.E., 1958
Actueel Hoogtebestand Nederland, hoogtekaart 2010
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Archis II, 2010
W. Wintein, diverse publicaties
Google Earth 2012