RETRANCHEMENT/ TERHOFSTEDE

Het fort Terhofste is in 1584 door de Spanjaarden gebouwd om de monding van het Zwin te beschermen. In 1597 wordt het fort door een stormvloed voor het grootste gedeelte vernield. De restanten van het fort werden nog door een kleine troepenmacht bemand.
In 1604 is het fort (rood omcirceld), of wat daar nog van over was, door de troepen van Prins Maurits, onder leiding van Ernst Casimir van Nassau-Dietz, ingenomen.
Links: de tekening toont de belegering van Sluys in 1604. Rondom Sluys liggen forten, linies, batterijen en legerkampen die Maurits aanlegde om de stad in te kunnen sluiten.

In 1621 laat Prins Maurits honderd meter boven de ruine van fort Terhofste een nieuw fort bouwen, fort Nassau, in 1622 bij de ingang van 't Zwin fort Oranje:

'Caerte van T’VRYE synde een Gedeelte en Lidt van VLAENDEREN Waer in vertoont wert de tegenwoordige ghelegentheijt van de Stadt Sluys Cadsand ende doorgesteken Polders.'

4. 'Een vierbaken om in tijt va(n) noot te gebruijken'
5. 'Een nieu Fort aen de Duijnen geleijt' (later genaamd fort Oranje)
6. 't Fort ter Hofste'. (Dit moet zijn Fort Nassau. Fort Ter Hofstede was in 1604 nog maar een ruïne. Prins Maurits laat daarom honderd meter verderop een nieuw fort bouwen: fort Nassau.)
7. Een nieuw gemaeckte wech deur t’ verdro(n)cken landt.
Het gehele bouwwerk heet fort Cadsandria.
Linksboven: het legerkamp van Prins Maurits.

De 2e wal heet een retranchement. Dat betekent afsnijding: tweede wal waarachter men zich kan terugtrekken wanneer de eerste wal verloren is gegaan. Er zijn permanent soldaten binnen de wallen van fort Cadsandria gelegerd.
In 1643 gaf de Staten-Generaal toestemming voor het bouwen van een stenen huis binnen de wallen . In 1654 zijn een kerkgebouw en een aantal huizen bijgeplaatst, het dorp Retranchement.

In 1643 wordt besloten om het fort Terhofstede weer op te bouwen. (middenboven). Het fort wordt Fort Berchen genoemd, naar de eigenaars van de polder. Het moet een sluis in het 'Canael naer Sluys' bewaken. Een betere benaming is 'Redoute van Berchen'. Het is namelijk een klein fort, geheel omsloten door aarden wallen. Als zo'n schans alleen uitspringende hoeken had en dus geen terug naar binnen springende hoeken, dan wordt zo'n schans een redoute genoemd. Ook dit fort verdween in de loop der tijden door verwaarlozing en overstromingen.

Bij de Vrede van Münster in 1648 wordt bepaald dat Retranchement als vestingwerk ontmanteld dient te worden. Pas in 1680 wordt met deze werkzaamheden begonnen. De militaire gebouwen worden verkocht. De omwalling blijft echter uit oogpunt van beveiliging tegen de zee liggen. Het fort Oranje wordt in 1682 ten gevolge van een geweldige stormvloed weggespoeld.

Bron:
Kaart, Jacob Mogge, 1648.
Kaart, drukker Blaeu, 1643.